Alimenty

Ustalenie kwoty alimentów przysługujących na dziecko jest zawsze zadaniem trudnym i wymaga wzięcia pod uwagę wielu czynników, jak wiek dziecka, zdolności finansowe jego rodziców czy stopień w jakim każdy z rodziców sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem. Dlatego 23 lipca 2025 r., Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło tablice alimentacyjne – zbiór wskazówek, na podstawie których rodzice, którzy na co dzień mieszkają i wychowują dzieci mogą wyliczyć kwotę przysługujących im alimentów. Tablice miały pomóc również sędziom określić koszty utrzymania dziecka w zależności od jego wieku oraz zarobków rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów. 25 lipca 2025 r., po burzliwych dyskusjach w środowisku prawniczym, Ministerstwo zdecydowało się tablice wycofać i ponownie przekazać do konsultacji. W związku z tym, w tym artykule, przedstawię podstawowe informacje dotyczące alimentów i ustalani ich wysokości.

Co to są alimenty?

Alimenty to obowiązkowe świadczenie, do którego pokrywania zobowiązani są najczęściej członkowie rodziny osoby, która z różnych względów nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Wysokość alimentów ustalana jest przez sąd w drodze prawomocnego orzeczenia, które stanowi tytuł egzekucyjny, w przypadku jego nie wykonywania. Najczęstszym przypadkiem spotykanym w praktyce są alimenty świadczone przez rodziców na małoletnie dzieci.

W jaki sposób można dochodzić alimentów?

Jeżeli rodzice dziecka byli małżeństwem, wówczas sąd ma obowiązek orzec o alimentach w wyroku rozwodowym. Natomiast jeżeli rodzice dziecka małżeństwem nie byli, wówczas istnieje kilka możliwości podziału między siebie kosztów utrzymania dziecka:

a) rodzice sami umawiają się w jakiej kwocie rodzic, który nie mieszka na co dzień z dzieckiem będzie uczestniczył w kosztach jego utrzymania. Takie porozumienie nie jest sformalizowane i w przypadku, gdy zobowiązany rodzic przestanie płacić, drugi rodzic musi w pierwszej kolejności uzyskać wyrok zasądzający alimenty, zanim będzie mógł je egzekwować z pomocą komornika.

b) rodzice zawierają ugodę, która następnie jest zatwierdzana przez sąd – rodzice najpierw samodzielnie ustalają warunki podziału kosztów utrzymania dziecka, a następnie zwracają się do sądu o ich zatwierdzenie. Sąd ma obowiązek zbadać, czy taka ugoda jest zgodna z prawem. Zatwierdzona ugoda stanowi tytuł egzekucyjny – można udać się z nią do komornika, jeżeli osoba zobowiązana do płacenia alimentów nie będzie wywiązywać się z tego obowiązku.

c) złożenie pozwu do sądu – rodzic, który na co dzień zajmuje się dzieckiem składa pozew do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka lub zobowiązanego rodzica. W pozwie powinna zostać określona kwota dochodzonych alimentów oraz przedstawione dowody potwierdzające jej zasadność. Sąd po rozpoznaniu sprawy ustala zasadną, w jego mniemaniu, kwotę alimentów i wydaje wyrok.

W jaki sposób ustalić kwotę alimentów?

W pierwszej kolejności należy ustalić wysokość kosztów utrzymania dziecka. Na te koszty składają się:

• koszty utrzymania mieszkania – jeżeli matka wynajmuje mieszkanie, w którym mieszka wraz z dzieckiem może wliczyć połowę ceny najmu, połowę opłat za media itp.
• wyżywienie;
• ubrania, środki czystości,
• opłaty szkolne, przybory szkolne, bilety komunikacyjne,
• wycieczki szkolne, zajęcia dodatkowe,
• leczenie i rehabilitacja (jeśli są to koszty stałe, a nie jednorazowe);
• rozrywka – wyjścia do kina, parków rozrywki, abonament telefoniczny, dostęp do platform streamingowych, zakup książek, gier itp.

Wysokość ponoszonych kosztów powinna znajdować uzasadnienie w rachunkach, potwierdzeniach zapłaty, fakturach imiennych. Paragony mogą być uznane przez sąd za niewiarygodne źródło informacji.

Następnie należy oszacować, w jakim zakresie drugi rodzic uczestniczy na co dzień w opiece i wychowaniu dziecka – jak często odbywają się kontakty, czy np. zawozi dziecko na zajęcia dodatkowe, wizyty lekarskie, jakie opłaty ponosi samodzielnie itp.

Ponadto istotne są możliwości finansowe rodzica zobowiązanego do alimentów – jaką otrzymuje pensję, jaką pensję otrzymywał w przeszłości (np. czy nie zmienił pracy na mniej płatną w momencie, gdy dowiedział się, że będzie musiał płacić alimenty), jakie są jego koszty utrzymania, jaka jest jego stopa życiowa.

Jak wygląda postępowanie sądowe?

Wniesienie pozwu o alimenty do sądu jest zwolnione z opłaty. W pozwie należy wskazać swoje dane, dane dziecka oraz dane rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów (imię, nazwisko, adres). Do pozwu należy dołączyć odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, dokumenty potwierdzające koszty utrzymania dziecka, własne zarobki oraz możliwości finansowe drugiego rodzica. Można zawnioskować o przesłuchanie świadków.

Wraz z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania – tak aby nawet w przypadku długiego postępowania sądowego, potrzeby dziecka były zaspokajane.

W trakcie postępowania sąd będzie weryfikował, jakie są rzeczywiste, uzasadnione potrzeby dziecka – np. czy dziecko faktycznie regularnie uczestniczy w zajęciach pozalekcyjnych, na które został zapisany przez rodzica występującego w jego imieniu z pozwem o alimenty. W szacowaniu kosztów utrzymania dziecka sądy często opierają się o własne doświadczenie życiowe czy praktykę orzeczniczą w danym rejonie. Z tego względu mogą orzec kwotę niższą, niż dochodzona.

Od wyroku sądu pierwszej instancji można złożyć apelację.

Jak długo przysługują alimenty na dziecko?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, alimenty na dziecko są uzasadnione tak długo, jak nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie. W praktyce oznacza to co najmniej moment osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. W praktyce, jeżeli dziecko po skończeniu osiemnastego roku życia nadal się uczy, wówczas alimenty nadal mu przysługują. Zazwyczaj alimenty są płatne do skończenia przez dziecko studiów, chyba że zobowiązany rodzic wykaże, że dziecko podjęło pracę zarobkową, która pozwala na jego samodzielne utrzymanie się. Domagać się uchylenia alimentów można również wtedy, gdy sytuacja finansowa rodzica zobowiązanego do ich płacenia uległa znaczącemu pogorszeniu.

W przypadku, gdy dziecko jest niepełnosprawne, obowiązek opłacania alimentów będzie trwał tak długo, jak długo dziecko nie będzie w stanie samodzielnie się utrzymać.

Jeżeli rodzic zobowiązany do płacenia alimentów dowie się, że jego dziecko zakończyło naukę i podjęło pracę, nie może samodzielnie zaprzestać płacenia alimentów, ponieważ naraża się wówczas na ryzyko skierowania sprawy do egzekucji komorniczej. Rodzic, który chce uchylić się od płacenia alimentów na dziecko, powinien skierować do sądu pozew o uchylenie alimentów. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku, można zaprzestać ich płacenia.

Jeśli masz dodatkowe pytania lub potrzebujesz pomocy w sprawie o alimenty, skontaktuj się z nami poprzez formularz kontaktowy na dole strony.

Podstawa prawna:

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy

Kodeks Postępowania Cywilnego