Należyta staranność lekarza

Udając się do lekarza, pacjent oczekuje uzyskania określonego rezultatu: poprawy zdrowia lub, w przypadku medycyny estetycznej, poprawy swojego wyglądu. Nierzadko zdarza się, że przedstawiając metody postępowania lekarz obiecuje, że oczekiwany rezultat zostanie przez pacjenta osiągnięty. Zdarza się jednak, że zastosowany sposób leczenia nie tylko nie przynosi oczekiwanego wyzdrowienia, ale nawet kończy się pogorszeniem stanu zdrowia.

Jak w takim wypadku wygląda odpowiedzialność lekarza?

Przede wszystkim zacząć należy od tego, że w doktrynie prawa uważa się, że lekarz nie jest odpowiedzialny za uzyskanie oczekiwanego rezultatu, ale jest na niego nałożony obowiązek starannego działania – z zastrzeżeniem chirurgii estetycznej, w przypadku której część badaczy stoi na stanowisku, że lekarz odpowiada za osiągnięcie obiecanego efektu.

Jak wskazuje w swoich wyrokach Sąd Najwyższy, staranność lekarzy – czy szerzej personelu medycznego – powinna być należyta. Należyta staranność w ocenie Sądu Najwyższego powinna być rozumiana jako obiektywnie istniejący wzorzec postępowania obowiązujący każdego lekarza w tym samym stopniu. Oznacza to obowiązek takiego postępowania, które gwarantować powinno – przy zachowaniu aktualnego stanu wiedzy i zasad staranności – przewidywany efekt, w postaci wyleczenia pacjenta, a przede wszystkim nie narażania pacjentów na pogorszenie stanu zdrowia.

W przypadku niepowodzenia procesu leczniczego sąd bada, czy lekarz postępował zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, posiada odpowiednie umiejętności techniczne do wykonania danego zabiegu czy badania diagnostycznego jak również, czy nie popełnił niezręczności lub nieuwagi jeżeli oceniając obiektywnie nie powinny one wystąpić w konkretnych okolicznościach. Nie chodzi o staranność wyższą od przeciętnej wymaganej wobec lekarza, lecz o wysoki poziom przeciętnej staranności każdego lekarza jako staranności zawodowej. Co jest ważne z perspektywy pacjentów, w orzecznictwie zwraca się uwagę, że niezręczność czy nieuwaga lekarza podczas wykonywania zabiegu nie może być traktowana jako ryzyko zabiegu ponoszone przez pacjenta.

Dodatkowo, o braku należytej staranności lekarza może świadczyć również nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji medycznej pacjenta – brak dokładnego odnotowywania stanu pacjenta stwierdzanego podczas badania, odnotowywania wizyt, zaleceń dla pacjenta itp. – jak również stosowanie leków czy wyrobów medycznych bez świadomości co do ich właściwości czy działania niepożądanego.

Mówiąc w uproszczeniu, sąd ustala, czy abstrakcyjny lekarz posiadający te same kwalifikacje, możliwości diagnostyczne oraz informacje o stanie zdrowia pacjenta jak lekarz, którego postępowanie podlega ocenie, postępował by w ten sam sposób. Jeżeli w trakcie procesu sąd, w oparciu o przeprowadzone dowody ustali, że postępowanie danego lekarza było zgodne ze wzorcem należytej staranności, wówczas lekarzowi nie będzie mogła być przypisana odpowiedzialność za błąd medyczny nawet jeżeli w konkretnym przypadku nie doszło do poprawy zdrowia pacjenta, a nawet jeżeli doszło do pogorszenia stanu konkretnego pacjenta.