Prawo cywilne

Jak przygotować się do postępowania

1. Ustalenie danych pozwanego

Pierwszym krokiem przed złożeniem pozwu jest ustalenie imienia, nazwiska, adresu i PESELU pozywanej osoby, lub pełnej nazwy, adresu siedziby i numeru KRS lub NIP pozywanego przedsiębiorstwa.  Dane przedsiębiorców można znaleźć w ogólnodostępnych rejestrach – CEIDG oraz KRS. Trudniejsze zazwyczaj jest ustalenie danych osób fizycznych, zwłaszcza jeśli pozwanym jest np. autor internetowego komentarza. W mojej kancelarii pomagamy

2. Ustalenie właściwego sądu

Sprawy cywilne w pierwszej instancji rozpatruje sąd rejonowy lub sąd okręgowy, zależnie od rodzaju i wartości sprawy – sądy okręgowe zajmują się sprawami, w których wartość przedmiotu sporu wynosi ponad 100 000 zł, a także m.in. sprawami o rozwód, roszczenia wynikające z prawa prasowego czy roszczenia wynikające z naruszenia praw przysługujących na mocy przepisów o ochronie danych osobowych.

Sądem właściwym miejscowo w większości spraw są sądy właściwe dla miejsca zamieszkania pozwanego w przypadku osób fizycznych lub siedziby pozywanego przedsiębiorstwa.

3. Przygotowanie dowodów

Co do zasady wszystkie dowody w postępowaniu cywilnym powinny zostać zgłoszone już w pozwie. Zgłoszenie dowodów na późniejszym etapie jest możliwe, np. jeżeli z jakichś względów nie było możliwe ich złożenie wraz z pozwem lub w trakcie postępowania pojawiły się nowe okoliczności. Dlatego przed rozpoczęciem postępowania należy zgromadzić wszystkie dowody, które potwierdzają naszą wersję zdarzeń – dokumenty urzędowe (np. akty urodzenia, ślubu, zgonu, decyzje administracyjne, wyroki itp.), dokumenty prywatne (np. umowy, dokumentacje medyczną, zaświadczenia, faktury, paragony, opinie prywatne. A także wiadomości, nagrania, zdjęcia itp. Wniosek o przeprowadzenie każdego dowodu powinien być odpowiednio uzasadniony, tak aby sąd dokładnie wiedział, jaką okoliczność ma on wykazać. Ważnym elementem przygotowania się do postępowania jest wybór tych dowodów, które są istotne dla danej sprawy – tak aby nie „zasypywać” sądu nieistotnymi dokumentami.

4. Wybór świadków

Zgodnie z obowiązującymi przepisami świadkiem może być każda osoba, która posiada informacje istotne dla rozpoznania danej sprawy. Świadkami mogą być zarówno osoby bliskie – małżonkowie, dzieci, rodzice, krewni, powinowaci – jak i znajomi, pracownicy czy osoby zupełnie obce. W pozwie należy wskazać adres, na który sąd będzie mógł wysłać wezwanie na rozprawę – sąd sam nie będzie ustalał adresu i jeżeli świadek wezwania nie odbierze, sąd odstąpi od jego przesłuchania.

Sąd nie dyskwalifikuje zeznań danego świadka jedynie z tego powodu, że łączą go jakieś więzi – rodzinne czy służbowe – ze stronami procesu. Najważniejsze jest to, aby zeznania świadka dotyczyły ich osobistych wiadomości i obserwacji, były konkretne, spójne oraz łączyły się z innymi dowodami w sprawie.

Zasadniczo każda osoba powołana na świadka ma obowiązek stawienia się przed sądem i złożenia zeznań. Wyjątkiem są osoby bliskie dla stron, które mają prawy do odmowy składania zeznań, o czym zostaną pouczone przez sąd. Ponadto nie każda osoba chce być świadkiem – obecność na rozprawie zazwyczaj wiąże się z silnym stresem, nie każdy też chce mieszać się w cudze sprawy. Czasami osoba, którą strona chce powołać na świadka niewiele pamięta ze zdarzeń, których dotyczy sprawa. Dlatego przed zgłoszeniem danej osoby jako świadka, warto zapytać ją, czy zgodzi się zeznawać.

5. Przygotowanie pozwu

W pozwie należy dokładnie sprecyzować żądania, opisać wszystkie okoliczności faktyczne, które potwierdzają ich zasadność, a także wskazać dowody i świadków. Do pozwu, poza dowodami należy załączyć również potwierdzenie dokonania opłaty, a także odpisy dla pozwanych. Jeżeli pozew zawiera braki formalne, sąd wezwie do ich uzupełnienia w wyznaczonym terminie.

Koszty procesu sądowego

Proces sądowy wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów – sądowych, związanych z samym rozpoznaniem sprawy przez sąd oraz kosztów reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, o ile taki zostanie zaangażowany.

Koszty sądowe są uregulowane w Ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na początku należy wnieść opłatę od pozwu lub wniosku składanego od sądu. Wysokość opłaty zależy od rodzaju sprawy – np. w sprawach majątkowych zazwyczaj jest liczona od wartości przedmiotu sporu – sumy dochodzonej kwoty. I tak – w przypadku pozwu o 500 zł opłata wynosi 100 zł, w przypadku pozwu o 15 – 20 tysięcy opłata wynosi 1000 zł. W sprawach majątkowych, których wartość wynosi powyżej 20 000 zł opłata wynosi 5 % wartości przedmiotu sporu.

Wniesienie odpowiedniej opłaty jest warunkiem rozpoznania sprawy przez sąd. Jeżeli opłata nie zostanie wniesiona lub wniesiona opłata będzie niewłaściwej wysokości, sąd wezwie do jej uzupełnienia. Brak wniesienia opłaty pomimo wezwania skutkuje jego zwrotowi.

Następne koszty mogą pojawić się w trakcie postępowania sadowego. Jeżeli w sprawie został przez Państwa złożony wniosek o powołanie biegłego specjalisty, sąd może Państwa wezwać do uiszczenia zaliczki na poczet jego wynagrodzenia. Wynagrodzenie biegłego zależy od rodzaju sprawy i ilości pracy, jaką biegły włożył w przygotowanie opinii. Zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego zazwyczaj wahają się od 500 do 2 000 zł. Ostateczne wynagrodzenie biegłego jest rozliczane w wyroku i co do zasady są ponoszone przez stronę, która przegrała proces.

Wniosek o uzyskanie uzasadnienia wyroku sąd wiąże się z koniecznością dokonania opłaty w wysokości 100 zł. Również wniesienie apelacji od wyroku pierwszej instancji wiąże się z koniecznością wniesienia opłaty, która jest obliczana w ten sam sposób jak opłata od pozwu.

W wyroku sąd orzeka o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W przypadku wygranej powoda, sąd może nakazać pozwanemu zwrot poniesionych przez niego kosztów – opłaty sądowej, wynagrodzenia biegłego itp. Dodatkowo może orzec również obowiązek zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wysokość tego wynagrodzenia jest ustalana w oparciu o odpowiednie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości dotyczące opłat za czynności radców prawnych lub adwokatów i nie zawsze odpowiada rzeczywistym kosztom poniesionym przez stronę, które wynikają z umowy między stroną, a pełnomocnikiem.

Rozdzielenie kosztów jest zależne od stopnia wygranej – jeśli np. pozwany wygra proces w 80% – otrzyma 80% dochodzonej kwoty – wówczas poniesie 20 % kosztów, jeżeli wygra w połowie, wówczas poniesie również połowę kosztów itp.

Zwolnienie od kosztów sądowych

Osoby, które nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez istotnego uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny – czyli nie posiadają środków pozwalających na opłacenie pozwu i ponoszenie dalszych kosztów i nie miały możliwości poczynienia oszczędności przed rozpoczęciem postępowania – mogą wnosić o zwolnienie w całości lub w części od obowiązku ich ponoszenia. W tym celu należy złożyć odpowiedni wniosek oraz uzupełnić oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, zgodnie ze wzorem zamieszczonym na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Zwolnienie od kosztów może obejmować wszystkie koszty sądowe, a może np. dotyczyć jedynie całościowego lub częściowego zwolnienia od poniesienia opłaty od pozwu. Zwolnienie od kosztów nie oznacza, że sąd nie nałoży obowiązku zwrotu kosztów w przypadku przegranej przeciwnikowi. Sąd odstępuje od obciążania kosztami przegraną stronę jeśli przemawiają za tym względy słuszności.

Jeżeli mają Państwo pytania lub chcieliby Państwo, abym przeanalizowała Państwa sprawę, zachęcam do kontaktu przez formularz kontaktowy.