Prawo medyczne

Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych

Jest to nowa bo wprowadzona w 2023 r.,  instytucja, która zastąpiła zlikwidowane Wojewódzkie Komisje ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych. Ma zastosowanie jedynie do zdarzeń medycznych, które wystąpiły po 6 września 2023 r., lub do takich, o których pacjent dowiedział się po tej dacie. Wniosek wszczynający postępowanie można złożyć do Rzecznika Praw Pacjenta w ciągu roku od uzyskania informacji o zdarzeniu, jednak nie później niż w ciągu 3 lat od daty zdarzenia.

O świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego do Rzecznika Praw Pacjenta może wystąpić poszkodowany, u którego doszło w czasie udzielania świadczenia zdrowotnego, w efekcie udzielonego świadczenia medycznego lub w skutek zaniechania udzielenia tegoż świadczenia do zakażenia biologicznym czynnikiem chorobotwórczym (wirusy, bakterie, grzyby itp.) lub doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. O świadczenie może wystąpić również rodzina pacjenta, który zmarł w wyniku zaniechań lub nieprawidłowości, które wystąpiły w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych.

Fundusz Kompensacyjny ma w założeniu umożliwić pacjentowi prostsze i znacznie szybsze uzyskanie roszczeń niż dochodzenie roszczeń przed sądem cywilnym. Niewątpliwym ułatwieniem jest to, że aby uzyskać świadczenie z funduszu nie jest konieczne wykazanie winy podmiotu leczniczego, ale wskazanie, że konkretnego zdarzenia – powstania szkody – można było uniknąć, gdyby działano zgodnie z zasadami aktualnej wiedzy medycznej lub wybrano inną metodę postępowania możliwą do zastosowania w konkretnej sprawie.

Maksymalne świadczenie jakie można uzyskać z Funduszu Kompensacyjnego to 200 000 zł w przypadku zakażenia lub uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia pacjenta oraz 100 000 zł w przypadku śmierci pacjenta. O konkretnej wysokości świadczenia w danej sprawie decyduje Rzecznik Praw Pacjenta po rozpoznaniu sprawy.

Wystąpienie do Rzecznika Praw Pacjenta o świadczenie z Funduszu Kompensacyjnego jest możliwe jedynie w sytuacji, w której nie toczy się postępowanie karne ani cywilne oraz pacjent nie otrzymał wcześniej żadnego świadczenia od ubezpieczyciela podmiotu leczniczego. Przez czas trwania postępowania termin przedawnienia nie biegnie, w związku z czym nawet w przypadku odmowy wypłaty świadczeń z Funduszu lub zaproponowania zbyt niskiej kwoty świadczenia kompensacyjnego, pacjent nie musi obawiać się, że nie zdąży wystąpić z roszczeniem do sądu cywilnego.

W przypadku wydania decyzji przez Rzecznika Praw Pacjenta o wypłacie świadczenia kompensacyjnego oraz jego wysokości, pacjent składa oświadczenie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia świadczenia. Przyjęcie świadczenia kompensacyjnego oznacza zrzeczenie się wszelkich innych roszczeń związanych ze zdarzeniem i zamyka sprawę – nie jest już możliwe występowanie o dodatkowe zadośćuczynienie, odszkodowanie czy rentę do ubezpieczyciela podmiotu leczniczego czy do sądu cywilnego.

Postępowanie cywilne

Rozpoczyna się od złożenia pozwu do sądu cywilnego o zapłatę określonego odszkodowania, zadośćuczynienia czy renty. W przypadkach spraw, w których suma roszczeń wynosi do 100 000 zł sprawy te są rozpoznawane w pierwszej instancji przez właściwy miejscowo sąd rejonowy, a w przypadku wyższych roszczeń przez sąd okręgowy. Co do zasady pozew można wnieść maksymalnie w ciągu trzech lat od dnia wystąpienia szkody lub momentu dowiedzenia się o szkodzie – np. pojawienia się powikłań po zabiegu. Jeżeli szkoda powstała w wyniku przestępstwa, wówczas termin na wystąpienie z pozwem cywilnym wydłuża się do dziesięciu lat.

Wniesienie pozwu do sądu wiąże się co do zasady z koniecznością poniesienia opłaty w wysokości 5 % sumy dochodzonych roszczeń w przypadku roszczeń powyżej 20 000 zł. Możliwe jest uzyskanie zwolnienia od ponoszenia opłaty jak i pozostałych kosztów sądowych w całości lub w części, po złożeniu odpowiedniego wniosku do sądu, w którym należy wykazać, że ponoszenie kosztów sądowych wiązałoby się z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W czasie postępowania sądowego, sąd przesłucha świadków zgłoszonych przez strony – zarówno poszkodowanego jak i pozwany podmiot leczniczy lub jego ubezpieczyciela – zapozna się z dowodami przedłożonymi przez strony, a także zasięgnie opinii biegłego lub biegłych specjalistów, którzy pozwolą udzielić odpowiedzi na pytanie co do prawidłowości procesu leczniczego oraz jego wpływu na powstanie szkody u pacjenta.

Po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, jest możliwe wniesienie od niego apelacji. W określonych przypadkach, jeśli wyrok sądu drugiej instancji również okaże się niekorzystny, jest możliwe wniesienie kasacji do Sądu Najwyższego.

Postępowanie karne

Postępowanie medyczne, które doprowadziło do powstania uszczerbku na zdrowiu lub śmierci pacjenta może również być przedmiotem postępowania karnego. W takim przypadku to nie podmiot leczniczy odpowiada za niewłaściwe udzielenie świadczenia medycznego, ale konkretny lekarz lub inny przedstawiciel personelu medycznego, którego działania lub zaniechania są przedmiotem analizy sądu. O ile celem postępowania cywilnego jest uzyskanie przez pacjenta kompensacji jego szkód, o tyle głównym celem postępowania karnego jest wymierzenie kary osobie odpowiedzialnej za konkretny czyn.

Moja kancelaria wspiera również klientów występujących jako pokrzywdzeni i oskarżyciele posiłkowi w postępowaniach karnych. W mojej ocenie postępowanie karne, ze względu na jego charakter i cele, nie jest najlepszym sposobem na rozstrzyganie kwestii dotyczących błędów medycznych, poza szczególnymi przypadkami. Błąd medyczny rzadko również stanowi efekt działania jednej osoby – częściej jest to wynik splotu błędów kilku osób lub nieprawidłowej organizacji pracy w danym podmiocie leczniczym. Dlatego na początku mojej współpracy z Klientem dokonuję dokładnej analizy, czy dana sprawa powinna podlegać rozpoznaniu w postępowaniu karnym.

Postępowanie z zakresu odpowiedzialności zawodowej

W przypadku naruszenia zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, lekarze mogą ponieść odpowiedzialność zawodową przed sądem lekarskim. Pacjent może złożyć zawiadomienie do okręgowej izby lekarskiej, do której należy dany lekarz. Samo postępowanie wygląda podobnie do postępowania sądowego i w jego ramach sąd lekarski przesłuchuje pokrzywdzonego, obwinionego lekarza oraz świadków, zapoznaje się z dokumentacją medyczną i może zasięgnąć opinii biegłych specjalistów. Podstawową różnicą jest to, że sprawa jest rozpoznawana przez lekarzy, a nie przez sędziów będących prawnikami. W przypadku uznania lekarza za winnego zarzucanych mu naruszeń, sąd lekarski może go ukarać upomnieniem, naganą, karą pieniężną, zakazem pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres od roku do pięciu lat, ograniczeniem zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza na okres od sześciu miesięcy do dwóch lat, zawieszeniem prawa wykonywania zawodu na okres od roku do pięciu lat, a w ostateczności pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. W ramach tego postępowania uzyskanie przez pacjenta zadośćuczynienia, odszkodowania, renty czy innej kompensaty pieniężnej doznanej szkody nie jest przewidziane.

Jeżeli chcą Państwo uzyskać więcej informacji dotyczących opisanych przeze mnie postępowań, kosztów związanych z dochodzeniem roszczeń od podmiotów leczniczych, wymaganych dokumentów lub chcieliby Państwo, abym przeanalizowała Państwa sprawę, zachęcam do kontaktu.

Zachęcam również do odwiedzenia mojego bloga, na którym znajdą Państwo więcej informacji dotyczących praw pacjenta i prawa medycznego.