Poród a prawa rodzącej kobiety

Poród jest bardzo ważnym, ale często też trudnym wydarzeniem w życiu każdej matki. Niezależnie jednak od tego, w jaki sposób przebiega, czy odbywa się w szpitalu, prywatnej klinice czy w domu, kobiecie przysługują pewne prawa, których realizacji może się domagać. I o tych prawach będzie dzisiejszy wpis. O prawach kobiet w ciąży pisałam tutaj

Prawo do wyboru miejsca i sposobu porodu

Przed porodem lekarz lub położna, którzy sprawowali opiekę nad kobietą w ciąży, powinni wraz z nią ustalić plan porodu. Plan ten obejmuje datę i miejsce przeprowadzenia porodu oraz jego sposób – czy będzie to poród naturalny, czy cesarskie cięcie.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jako miejsce porodu kobieta może wybrać dowolny szpital albo zdecydować się na poród poza szpitalem. Oznacza to, że nawet jeśli kobieta zdecyduje się na poród domowy nie jest to równoznaczne z rezygnacją z wszelkiej pomocy medycznej. W takim przypadku osoba ustalająca z kobietą plan porodu powinna dokładnie ją poinformować o wszystkich korzyściach, ryzykach oraz konsekwencjach związanych z dokonanym przez nią wyborem. Kobieta powinna się również upewnić, czy w przypadku gdyby poród domowy nie przebiegł zgodnie z planem, istnieje możliwość uzyskania natychmiastowej pomocy medycznej.

W czasie ustalania planu porodu lekarz i kobieta w ciąży ustalają również sam sposób porodu – czy odbędzie się on w sposób naturalny, czy też istnieją wskazania do przeprowadzenia cesarskiego cięcia. Należy jednak pamiętać, że nawet w przypadku ustalenia konkretnego sposobu porodu, może on ulec zmianie w związku ze zmianą sytuacji kobiety i nawet jeśli został zaplanowany poród naturalny, ze względu na stan kobiety i płodu może być konieczne np.  wywołanie porodu poprzez podanie odpowiednich środków farmakologicznych lub przeprowadzenie cesarskiego cięcia.

Pamiętać należy również, że lekarze w swoim postępowaniu są związani obowiązkiem działania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Oznacza to, że lekarze nie mają obowiązku umożliwiać kobiecie realizowania w związku z porodem praktyk, które mogą być szkodliwe bądź nie mają wykazanej skuteczności, jak np. niegdyś głośna, chociaż niezbyt popularna praktyka zjadania przez świeżo upieczoną matkę łożyska.

Prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych w związku z porodem zgodnych z aktualną wiedzą medyczną

Poród jest traktowany tak samo jak każda inna procedura medyczna, co oznacza, że rodzącej kobiecie przysługują prawa pacjenta, w tym przede wszystkim prawo do uzyskania świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą medyczną, udzielanych z należytą starannością. Rozporządzenie dotyczące opieki okołoporodowej zawiera informacje dotyczące podstawowych czynności medycznych, jakie powinny zostać wykonane u rodzącej kobiety, stosownie do fazy porodu. Ponadto, informacje o tym, jakie są aktualne wskazania medyczne dotyczące opieki nad rodzącą kobietą, w tym również w przypadku porodu z powikłaniami, zawierają rekomendacje wydawane przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników.

Prawo do łagodzenia bólu w czasie porodu

W kulturze masowej, ale również często w przekazach starszych pokoleń kobiet, poród naturalny jest przedstawiany jako przeżycie bolesne, a niekiedy nawet traumatyczne. Obecnie nie musi tak być. Kobieta w ciąży ma wiele możliwości łagodzenia bólu porodowego, od fizjoterapii przez wziewne środki farmakologiczne aż do znieczulenia zewnątrzoponowego. Zgodnie ze standardami opieki okołoporodowej, przed porodem kobieta powinna zostać poinformowana o możliwościach łagodzenia bólu porodowego w miejscu, w którym będzie odbywał się poród. Dlatego też, jeżeli kobieta obawia się bólu porodowego powinna tę kwestie omówić z lekarzem przed porodem, jak również dowiedzieć się, czy w wybranym przez nią podmiocie istnieje możliwość przeprowadzenia znieczulenia zewnątrzoponowego do porodu naturalnego.

Prawo do obecności osoby bliskiej

Każda pacjentka ma prawo domagać się obecności podczas porodu wybranej przez nią osoby bliskiej. Co istotne przez osobę bliską rozumie się w tym wypadku małżonka, krewnych, ale również osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub inną osobę wskazaną przez rodzącą kobietę. Oznacza to, że kobieta może w sposób dowolny wybrać osobę, która będzie jej towarzyszyła w tych ważnych momentach. Prawo do obecności osoby bliskiej jest ograniczone w przypadku, gdyby obecność osób trzecich stwarzała zagrożenie dla pacjentki lub dziecka – np. w związku z zagrożeniem epidemiologicznym.

Prawo do informacji i wyrażania zgody na procedury medyczne

Każda czynność medyczna wykonywana u rodzącej kobiety – badania, podawanie środków farmakologicznych czy przeprowadzenie zabiegu wymaga wyczerpującego poinformowania pacjentki o celu wykonywanej czynności, możliwych powikłaniach z nią związanych i konsekwencjach jej zaniechania, a następnie uzyskania zgody tej pacjentki.

Ponadto, przy przyjęciu do szpitala rodząca kobieta powinna podać imię, nazwisko i co najmniej numer telefonu osoby, która będzie mogła uzyskać informacje o jej stanie zdrowia. Nie musi być to członek rodziny – może być dowolnie wybrana przez pacjentkę osoba. Jest to o tyle istotne, że jeśli taka osoba nie zostanie wpisana do dokumentacji medycznej, nawet jeśli będzie osobą bliską pacjentce, personel medyczny może odmówić udzielenia jej jakichkolwiek informacji.

Prawo do intymności i godności

Pacjentka ma prawo do traktowania jej z szacunkiem przez personel medyczny. Ma prawo do respektowania jej poczucia własnej wartości oraz do traktowania jej jako podmiotu, który ma prawo w sposób aktywny uczestniczyć w procesie leczenia. Niedopuszczalne jest kierowanie wobec niej złośliwych uwag, obrażanie jej, krytykowanie jej wyglądu. Pacjentka ma również prawo do tego, aby na sali podczas jej porodu znajdował się jedynie niezbędny personel medyczny – może nie wyrazić zgody na obecność studentów medycyny. Wyjątkiem są szpitale kliniczne, a więc ośrodki, które poza prowadzeniem działalności leczniczej, zajmują się również pracą badawczo – dydaktyczną. W takim ośrodku kobieta nie może sprzeciwić się obecności studentów podczas porodu.

Masz pytania dotyczące artykułu lub potrzebujesz dodatkowych informacji? Napisz do nas!

Podstawa prawna:

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 sierpnia 2018 r., w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej